تقلب در عسل و راه های تشخیص آن

اگرعسلاز خصوصیتهای خاص استانداردهای كیفی قانونی خود تجاوز نماید، اكثراً تقلبهای ساده را می توان در آن مشاهده نمود. برای مثال مقدار ساكارز بالای 8 درصد نشان دهنده اضافه نمودن شكر ساده یا شكر چغندر قند یا شهد ذرت با اسید هیدرولیز شده به آن است كه مقدار HMF بالا می رود. البته نسبتهای فروكتوز به گلوكز در این مورد شبیه بهعسلباقی می ماند (200 > HMF).

معمولاً این تقلب به دو صورت انجام می گیرد :

الف)تغذیهزنبور عسل با شکر :به هنگام فصل شهد گل ها و زمانیکه جریان شهد از بیرون کندو جریان دارد، بعضی افراد جهت سود جویی بیشتر یا عدم مدیریت کافی زنبورستان (عدم شناخت علمی) اقدام به تغذیه کندو با شربت شکر می کنند که این عمل تقلب درعسلمحسوب می شود. با انجام آزمایشات متعدد که یکی از آنها اندازه گیری ساکارز(قند شکر) درعسلاست، می توان به این موضوع پی برد. میزان ساکارز درعسل طبیعیدر ایران نباید بیشتر از 5 % باشد، ضمناً تغذیه معمولاً در فصل پس از برداشتعسلدر پاییز جهت ذخیره غذایی زنبوران در زمستان امر عادی محسوب می شود و این تغذیه گاهی نیز در ابتدای فصل بهار جهت کمک به رشد کلنی نیز انجام می شود، که در هر دو شربت شکر فوق توسطزنبورمصرف می شود و واردعسلبرداشت شده نمی شود.

ب)بعضی افراد نیز بدون دخالتزنبور، با شکر و آب و اسانس خود به صورت پنهانی اقدام به ساختعسلمی نمایند و اقدام به عرضه آن با ادعای طبیعی بودن محصول می کنند، این ماده را علاوه بر تشخیص آزمایشگاه تا حدی می توان ازعسلمرغوب زنبورداران تشخیص داد.عسلدست ساز با گذاشتن در دهان مانند آب نبات سفت باقی می ماند و دیر حل و جذب می شود ولیعسل طبیعیسریعاً آب را به خود جذب می نماید. عرضه این ماده علاوه بر ضایع کردنحرفه زنبورداریباعث به خطر افتادن سلامت مصرف کنندگان می شود.

به گفته یکی از متخصصان :

مصرف کننده ایرانی به ویژه تهرانیعسلخوب، خالص و طبیعی را عسلی می دانند که رنگ آن کهربایی تیره یا همانند عقیق باشد، سفت بوده و اصطلاحاً کش بیاید، اگر 24 ساعت در یخچال بماند (شکرک نزند)، اگر قاشقی از آن برداشته شود قطراتی که از آن سرازیر میشود، به صورت باریکه ای ممتد باشد و قطع نشود، عده ای هم تکنیک های خاصی بکار می برند که پایه و اساس آن معلوم نیست، مانند کبریت گرفتن کنارعسل، ریختن چند قطره روی روزنامه و ..... هیچ کدام از این عقاید، ارتباطی باعسلاز نظر طبیعی یا تقلبی بودن و شکرک زدن آن نداشته ندارد و از نظر عسل شناسان و علم تغذیه به طور کلی مردود است. لازم به ذکر است که تشخیصعسل طبیعیوتقلبی به کمک انگشت، قاشق و مزه و.... غیر ممکن بوده و فقط به عهده آزمایشگاه می باشد.

روشتشخیص عسل طبیعی ازعسل تقلبی

1- عسلی که توسطزنبور عسلتولید شده باشد از هنگامی که در دهان قرار می گیرد توسط مخاط دهان و رگ های زیر زبانی جذب می شود و این مسئله به خوبی قابل درک است. برعکسعسلهایی که دست ساز هستند مانند آب نبات روی زبان مانده و خیلی دیرتر شروع به حل شدن می نمایند. توجه کنید که با این روش نمی توان عسلی را که از طریق تغذیهزنبور عسل باشکرتولید شده را تشخیص داد.

2- هر چقدر هم که رنگعسل طبیعیروشن باشد، نمی توان از پشت شیشهآن چیزی را مشاهده نمود. به دلیل کلوئیدی بودنعسل طبیعی، نور به طور مستقیم از آن عبور نکرده و تصاویری که از پشت شیشه دیده می شود بسیار ناواضح و نامشخص است، در صورتی کهعسل تقلبیکه از باتکا (گلوکز تجاری) تهیه شده مانند شیشه رنگی عمل کرده و به راحتی می توان اشیا را از پشت آن دید.

3-عسلهایی که با گلوکز تجاری تولید شده اند (تقلبی)،هیچ گاه شکرک نزده و همانطور شفاف باقی می مانند. البته پس از مدتی مانند نبات رنگی به صورت یک پارچه سفت شده و حتی با چاقو هم نمی توان آن ها را از ظرف خارج ساخت. با این تفاصیل تنها می توانعسلهای دست ساز را ازعسل زنبورتفکیک کرد. اما برای شناختعسلتغذیه ای هیچ راهی به جز آزمایشگاه وجود ندارد.

4- روشهای ساده موجود برای جستجوی تقلبی بودنعسلبدون ابزار آزمایشگاهی براساس مزه، چسبندگی یا خاصیت حلالیت در آب سرد می باشد. اگر قطره ای ازعسل طبیعیدر آب سرد ریخته شود، حالت چسبندگی خود را حفظ نموده و به سرعت حل نمی گردد، این حالت بیشتر درعسلخالص روی می دهد. این موضوع به وضوح در مقابل نور در زمینه ای تیره قابل رویت است. اگر لبه های قطره یا رشته جریان باریكعسلدر زمان ریزش از هم بپاشد، احتمالاعسل تقلبییا حاوی مقدار زیادی آب است. در هر حال بایستی از دیگر عسلها جدا نگهداری شود تا آزمایشهای دقیقتری در روی آن صورت گیرد.

عسل تقلبیعسل طبیعی